Làm quen với ô tô: 7 phần cần biết trước buổi lên xe đầu tiên

Trước buổi đầu tiên, hỏi cơ sở đào tạo hai câu: xe tập là số sàn hay số tự động, và xe đó có phải loại sẽ dùng khi thi không.

• Số sàn có ba bàn đạp: côn (trái) – phanh (giữa) – ga (phải). Người lái tự vào số.
• Số tự động chỉ có hai bàn đạp: phanh (trái) – ga (phải), không có côn. Cần số ở các nấc P – R – N – D.
• Hạng B có thể học và thi trên xe số tự động, nhưng bằng cấp theo đó sẽ giới hạn loại xe được lái — hỏi rõ cơ sở đào tạo trước khi chọn.
• Tập trên đúng chiếc xe và đúng sân sẽ thi là khác biệt lớn nhất giữa người đỗ và người trượt.

Chân phải làm hết việc ga và phanh. Không bao giờ dùng chân trái đạp phanh trên xe số tự động — phản xạ đó khi hoảng sẽ đạp cả hai chân cùng lúc.

Thói quen 20 giây này theo bạn suốt đời lái xe, và trong kỳ thi nó giúp bạn bình tĩnh lại.

• Nhìn lốp: có bẹp rõ rệt không, có vật lạ cắm vào không.
• Nhìn quanh gầm và phía sau xe: vật cản, trẻ nhỏ, vật nuôi — đây là vùng người ngồi trong xe không thấy được.
• Gương chiếu hậu hai bên đã bật ra chưa.
• Trên sân sát hạch: xác định số xe mình được giao rồi mới lên — lên nhầm xe là hỏng lượt thi.

Làm đúng thứ tự: ghế → lưng ghế → gương → dây an toàn. Chỉnh gương trước khi chỉnh ghế là phải chỉnh lại từ đầu.

• Ghế: đẩy tới lui sao cho đạp hết côn (hoặc hết phanh) mà đầu gối vẫn hơi chùng, không duỗi thẳng cứng.
• Lưng ghế: ngả vừa phải, cổ tay đặt được lên vành vô-lăng mà vai không rời khỏi lưng ghế.
• Gương trong: nhìn trọn kính sau.
• Gương ngoài: chỉnh sao cho thấy được bánh sau của chính xe mình ở mép gương — mốc căn của cả lượt thi sa hình nằm ở đó.
• Dây an toàn: thắt ngay khi vừa lên xe, trước cả khi nổ máy. Ở bài xuất phát, quên dây là mất điểm ngay từ bài 1.

Chỉnh gương thấy bánh sau là mẹo dành riêng cho thi sa hình. Khi chạy đường trường thì chỉnh rộng hơn để giảm điểm mù.

Chỉ cần nhớ nhóm chức năng, không cần thuộc tên từng nút.

• Vô-lăng: cầm ở vị trí 9 giờ và 3 giờ, hai tay. Sau vô-lăng là hai cần gạt: xi nhan – đèn (thường bên trái) và gạt mưa (bên phải).
• Bảng đồng hồ: tốc độ, vòng tua máy, nhiên liệu, và các đèn báo. Đèn báo màu đỏ nghĩa là dừng xe kiểm tra, màu vàng là lưu ý.
• Cần số: xe sàn có sơ đồ số in ngay trên núm. Xe tự động có các nấc P (đỗ) – R (lùi) – N (số 0) – D (tiến).
• Phanh tay: cần kéo cạnh ghế, hoặc nút bấm ký hiệu P trên xe đời mới.
• Đèn khẩn cấp: nút tam giác đỏ giữa bảng táp-lô — dùng khi xe dừng bất thường trên đường.

Đây là phần cần tập bằng tay chân, đọc chỉ để biết mình sắp tập cái gì.

• Côn (xe sàn) ngắt truyền động giữa máy và bánh xe: đạp hết côn mới vào được số. Nhả côn phải từ từ — nhả nhanh là xe giật rồi chết máy.
• Điểm bám côn (điểm côn bắt đầu ăn) là thứ quan trọng nhất phải cảm nhận được: nhả côn chậm tới khi thấy xe hơi rung và đầu xe nhích — dừng chân ở đó. Toàn bộ các bài đi chậm trong sa hình sống nhờ điểm này.
• Thứ tự vào số khi đi: đạp hết côn → vào số → nhả côn từ từ, vừa nhả vừa đệm nhẹ ga.
• Xe tự động: đạp phanh → chuyển cần từ P sang D (hoặc R) → nhả phanh → xe tự lăn bánh. Không cần ga khi đi chậm.
• Phanh: đạp bằng chân phải, nhấn đều, không đạp giật. Trong sa hình phần lớn thời gian đi bằng côn, hầu như không đạp ga.

Đi chậm bằng côn, không bằng ga. Đây là câu thầy dạy nào cũng nhắc và là điều kiện để làm được 11 bài trong hình — xem mô phỏng từng bài ở Ôn thi 11 bài sa hình.

Học thuộc trình tự, làm đúng thứ tự mỗi lần cho tới khi thành phản xạ.

• Khởi động: thắt dây → kiểm tra cần số đã ở N (xe sàn) hoặc P (xe tự động) → đạp côn/phanh → nổ máy.
• Xuất phát: đạp côn → vào số 1 → bật xi nhan trái → quan sát gương → nhả phanh tay → nhả côn tới điểm bám, đệm ga cho xe lăn bánh êm.
• Tắt xi nhan sau khi xe đã ra khỏi vị trí đỗ và đi thẳng.
• Dừng xe: nhả ga → đạp phanh cho xe chậm dần → gần dừng hẳn thì đạp côn (xe sàn) để không chết máy → dừng → về N → kéo phanh tay.
• Trình tự này chính là bài 1 — Xuất phát trong kỳ sát hạch: xem mô phỏng tại bài xuất phát.

Người mới lái thường thấy xe rộng hơn thực tế, nên hay đi lệch về bên phải. Căn đường là học lại cảm giác đó bằng những mốc nhìn được từ ghế lái.

• Căn giữa làn: nhìn XA về cuối đoạn đường chứ không nhìn sát đầu xe. Nhìn gần thì tay lái đảo liên tục và xe đi hình sin.
• Căn bánh xe bên lái: mốc thường dùng là đường vạch kẻ chạy qua một điểm cố định trên nắp ca-pô — mỗi xe một mốc, phải tự xác định trên chính chiếc xe mình tập.
• Căn bánh sau: bánh sau luôn đi cắt vào trong so với bánh trước khi vào cua. Vào cua bên nào thì chừa khoảng trống ở phía đối diện — đây chính là khẩu quyết "tiến bám lưng, lùi bám bụng" của bài đường vòng quanh co.
• Lùi: nhìn GƯƠNG hai bên chứ không ngoái đầu — mốc thầy dạy đều là mốc trong gương.
• Tập thực tế ở các bài đường vòng quanh co và ghép xe dọc.

Mốc căn là của riêng từng chiếc xe và từng người ngồi. Đổi xe hoặc chỉnh lại ghế là mốc đổi theo — đừng mượn mốc của người khác.